Σερφάροντας με τον Παπαδιαμάντη

Δεν λέγομεν ότι οι άνθρωποι του τόπου ήσαν εκτάκτως κακοί. Αλλού ίσως είναι χειρότεροι. Αλλά το πλείστον κακόν οφείλεται αναντιρρήτως εις την ανικανότητα της ελληνικής διοικήσεως. Θα έλεγέ τις ότι η χώρα αύτη ηλευθερώθη επίτηδες διά να αποδειχθή ότι δεν ήτο ικανή προς αυτοδιοίκησιν.

Αν εξαιρέσεις το γλωσσικό ιδίωμα, το κείμενο θα μπορούσε να έχει γραφτεί μόλις χτες, ή οποιαδήποτε άλλη στιγμή τα τελευταία δυόμισι χρόνια που η χώρα στροβιλίζεται στον πανικό της κρίσης. Όχι ότι και νωρίτερα δεν θα άγγιζε τα βιώματα του Έλληνα. Γράφτηκε ωστόσο πριν από εκατόν είκοσι χρόνια, διά χειρός Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη («Βαρδιάνος στα σπόρκα» – 1893). Μία από τις λίγες περιπτώσεις όπου ο Παπαδιαμάντης αναφέρεται ευθέως σε πολιτικά ζητήματα, περιγράφει μάλιστα και μια στημένη δημοπρασία στη Σκιάθο, στα μέσα του 19ου αιώνα!

Πέρασα όλο το καλοκαίρι διαβάζοντας Παπαδιαμάντη. Όταν εντόπισα το παραπάνω απόσπασμα, ένιωσα ξαφνικά να κουμπώνει με όλη αυτή τη συζήτηση που διεξάγεται γύρω μας. Διαθέτει ένα είδος αυθεντικού μπλακ χιούμορ που, όσο κι αν φαίνεται παράξενο, δεν είναι καθόλου σπάνιο –αν και διάσπαρτο και αιφνιδιαστικό– στα κείμενά του. Ένα σαρκασμό που εξαιτίας του ιδιαίτερου καθαρευουσιάνικου ιδιώματος ωθείται στα άκρα.

Ένιωθα την ανάγκη να δώσω κάποια συνέχεια στο εύρημα, να το μοιραστώ με άλλους. Δεν υπήρχε καλύτερος τρόπος από το να το ποστάρω στο Facebook. Παρότι ήταν 10 Αυγούστου και ο κόσμος τελούσε υπό την επήρεια της καλοκαιρινής ραστώνης, έτυχε ενθουσιώδους υποδοχής. Δυο μέρες αργότερα επανέρχομαι με νέο απόσπασμα από το ίδιο διήγημα, λιγότερο ίσως πολιτικό αλλά, ακριβώς γι’ αυτό, ακόμα οξύτερο:

Οι κερδοσκόποι απέθετον τα εμπορεύματά των εις την άκραν της απωτάτης ακτής της ερημονήσου, ελάμβανον τα λεπτά των και έφευγον. Η χολέρα δυνατόν να κολλά εις κάθε πράγμα, αλλ’ εις τα χρήματα όχι.

Έχοντας πλέον αποφασίσει να συνεχίσω το πείραμα με τον Σκιαθίτη κοσμοκαλόγερο και τα social media, επανέρχομαι στις 29 Αυγούστου, σε μια στιγμή που η θερινή εκεχειρία έχει αρχίσει να δίνει τη θέση της στα κακά μαντάτα από τις διαπραγματεύσεις της ελληνικής κυβέρνησης με τους εταίρους-δανειστές:

Και συ; Φιλοσοφείς, ως εγώ, και ουδέν πράττεις.

Πρόκειται για την κατακλείδα ενός από τα πιο εντυπωσιακά διηγήματά του («Ολόγυρα στη λίμνη» – 1892), που όταν γίνεται λόγος για τον «ερωτικό Παπαδιαμάντη» αναφέρεται σε περίοπτη θέση. Ας ομολογήσω ότι εν προκειμένω κατέφυγα σε μια λαθροχειρία. Ενώ ο Παπαδιαμάντης σαφέστατα αναφέρεται μ’ αυτή την απεγνωσμένη διατύπωση στην ερωτική ατολμία του ήρωα, ο οποίος μάλιστα τυγχάνει να είναι ο ίδιος του ο εαυτός, απέφυγα οποιονδήποτε σχετικό υπαινιγμό και άφησα να πλανάται η εντύπωση ότι αφορά τα πολιτικά δρώμενα και τον εξ αποστάσεως σχολιασμό τους. Είχα σκοπό να το αποκαλύψω εν ευθέτω χρόνω – και ο εύθετος χρόνος είναι τώρα.

Η πρώτη φάση του πειράματος ολοκληρώθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου, μέρα που άνοιγαν τα σχολεία, με ένα απόσπασμα από το διήγημα «Η δασκαλομάννα» (1894):

[…] το σκολειό, ας υποθέσουμε, δεν έγινε για να μαθαίνουν τα παιδιά γράμματα, δηλαδή. Έγινε για να μαζώνουνται οι κλήρες, τα παλιόπαιδα, τα διαβολόπουλα. Πώς μπορεί, το λοιπόν, ένας γονιός να τα έχη μπελά απ” το πρωί ως το βράδυ; Και πού συφτάνεται ένας φτωχός να τα θρέψη; Μπορεί να τα χορταίνει κομμάτια; Μήπως χορταίνουν, οι διαόλοι, ποτέ; Και είναι ικανή μία χήρα γυναίκα να τρέχη από γιαλό σε γιαλό, από βράχο σε βράχο, για να τα συμμαζώνη; Γιατί πληρώνεται ο δάσκαλος; για να έχη το βάρος αυτό, να είναι οι γονιοί ήσυχοι. Όταν είναι συμμαζωμένα εκεί-δα, μες το σκολειό, γλυτώνει ο γονιός και καμπόσα κομμάτια, παραδείγματος χάριν. Ας τρώνε τα θρανία, που είναι ξύλινα, ας τρώνε τους πίνακας και τα χαρτιά τους, τους τοίχους και το πάτωμα, για να είναι οι νοικοκυραίοι ησυχώτεροι για τες αχλαδιές των, τες βερυκοκκιές των, τες συκιές και τ” αμπέλια των […]

Νέα ενθουσιώδης υποδοχή με πολλά like, αναπαραγωγές και αρκετά σχόλια, το πιο μεστό από τα οποία είχε ως εξής:

«Κι όμως… Σήμερα οι γονείς με τον ίδιο τρόπο περιμένουν από το σχολείο να μάθει στα παιδιά όλα αυτά που εκείνοι δεν μπορούν ή δεν θέλουν να αναλάβουν (γράμματα, συμπεριφορά, συνήθειες). Αυτό όμως είναι και το ενδιαφέρον με το σχολείο. Είναι ταυτόχρονα και δημοκρατικός θεσμός (ανεβάζει το επίπεδο όλων των παιδιών) και ιδεολογικός (σκοπεύει στην αναπαραγωγή της κυριαρχίας, που έλεγε κι ο Αλτουσέρ). Για την εποχή του, μια χαρά το είχε πιάσει ο Άλεξ…» (Φιλήμων Καραμήτσος).

Για να δώσω πάντως ολόκληρη την εικόνα, σε παράλληλη απόπειρα που έκανα στο twitter, ο Παπαδιαμάντης, άγνωστο γιατί, δεν συνάντησε ανάλογη ανταπόκριση.

Αλλά το πείραμα συνεχίζεται –εν προκειμένω μ’ αυτό το άρθρο– και θα συνεχιστεί.

Δημοσιεύτηκε στο http://selides.kastaniotis.com/

Advertisements

3 responses to “Σερφάροντας με τον Παπαδιαμάντη

  1. Λογικό δεν είναι μετά από 400 χρόνια σκλαβιάς να μην μπορεί να αυτοδιοικηθεί αυτός ο τόπος;
    Είχε ολοκληρωτικά αποκοπή από τις ρίζες του, βοηθούντος και του θρησκευτικού κατεστημένου, που γενικώς το παραβλέπουμε σε αυτή την χώρα………..
    Το κακό είναι ότι υπάρχουν αρκετοί που πιστεύουν ότι ούτε τώρα μπορούμε!
    Για αυτό και ξεσκονίζουν τις γερμανικές σημαίες τους, περιμένοντας να μας σώσουν αυτοί που βύθισαν δυο φορές τον κόσμο στην καταστροφή και μια τρίτη, με την αναγνώριση της Κροατίας σαν ανεξάρτητο κράτος και μετά ήλθε το θείο ΝΑΤΟ να καθαρίσει στα βόρεια σύνορα μας για να τιμωρήσει τους ανυπότακτους Σέρβους, διαλύοντας τους και ρίχνοντας όμορφες ραδιενεργές ανθοδέσμες που έκαναν τώρα, τον καρκίνο και τα προβλήματα του θυρεοειδή να θερίζουν.
    Να σημειώσουμε ότι επί Γερμανικής κατοχής, οι λαοί που δεινοπάθησαν κυρίως από τους Ναζί ήσαν οι Έλληνες και οι Σέρβοι, όπως εύστοχα επεσήμανε και ο Γ. Καραμπελιάς στο Κιάτο τις προάλλες.
    Κάτι Γάλλοι, Πολωνοί κλπ δεν κατάλαβαν και πολλά.
    Ιταλοί, Βούλγαροι, Τούρκοι, Ελβετοί, Αυστριακοί, Φιλανδοί και άλλοι βόρειοι, μαζί τους ε;
    Οι Σέρβοι πλήρωσαν τότε με πόλεμο, εμείς τώρα με οικονομικό πόλεμο!
    Τυχαίο; Ίσως……
    .Η Γερμανία στήθηκε στα πόδια της με τα χρήματα των Αμερικάνων και την εργασία χιλιάδων μεταναστών από τις χώρες που η ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΚΑΤΕΣΤΡΕΨΕ!
    Την Ελλάδα δεν την άφησαν ΠΟΤΕ να αναπτυχθεί ελεύθερα……..
    Θυμηθείτε το αποκαλυπτικό δημοσίευμα του HOT DOC για την εγκαθίδρυση του γέρου Καραμανλή στην χώρα, από την CIA………
    H αστική τάξη μας βέβαια, φρόντισε να μην στηθεί τίποτα σε στέρεες βάσεις εδώ, εκτός από ότι είχε σχέση μα την κονόμα και γρήγορα….
    Ξανα-θυμηθείτε τα εργοστάσια και άλλα που κρατικοποίησε ο γέρο Παπανδρέου για να τα σώσει από τους ιδιώτες που τα είχαν φουντάρει, κατά-χρεώνοντας το κράτος.
    [Τώρα θέλουν να τα δώσουν ΟΛΑ στους ιδιώτες για να μα ς σώσουν πάλι από την άλλη μεριά! Και αυτό γίνεται την ώρα που οι υπεύθυνοι την Hellas power kai energa οδηγούνται στη φυλακή για φαγοπότι! Κατά τα άλλα όλα στους ιδιώτες για επενδύσεις και και ….]
    Για να το κλείσω θυμηθείτε επίσης, τα σχέδια που έκαναν για καταμερισμό «αρμοδιοτήτων» στην Ευρώπη……Γιατί άραγε δεν χρηματοδότησαν οι κυβερνήσεις στην Ελλάδα την έρευνα στα πανεπιστήμια με ικανά ποσά, ώστε να παράγουμε καινοτόμα προϊόντα και έδιναν το 0,5% μόνο;
    Και επίσης ξαναξανα θυμηθείτε ΠΟΙΟΙ επέλεξαν η Ελλάδα μόνο να κτίζει, να αγοράζει αυτοκίνητα κυρίως ευρωπαϊκά, απαξιώνοντας τον σιδηρόδρομο και να σερβίρει καφεδάκια στα ωραία της νησάκια;
    Μην ξεχάσουμε και την δραστική μείωση με το ζόρι , των αγροτών, αλιέων που μας είχαν επιβάλλει οι αλληλέγγυοι……….
    Ποιοι έφτιαξαν την απάτη του χρηματιστηρίου, την απάτη της ισοτιμίας δραχμής- ευρώ, την απάτη της εισόδου μας στην ΟΝΕ, τα πάρτε κόσμε πλαστικό χρήμα και δεν ξέρω τι ξέχασα………
    Βασικός σκοπός τους θα έπρεπε να είναι η ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗ του πολίτη προς το συμφέρον της ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΟΧΙ Της ΝΟΜΕΝΚΛΑΤΟΎΡΑΣ που απομυζεί την χώρα τόσα χρόνια και συνεχίζει με όλο αυξανόμενους ρυθμούς.
    Αν δεν ξυπνήσουμε την γ@@@@@με………..
    Φταίμε γιατί είμαστε πάντοτε κοπάδι που το πάνε οι βοσκοί……
    Αλλά κάποιοι φρόντισαν για αυτό……
    Και δεν είμαστε ΟΛΟΙ, κάποιοι, τα έλεγαν……ε Ανδρέα μου;

  2. …. Ξέχασα……….η κατακλείδα του εύστοχου, –ανακαλύπτω τον Σκιαθίτη κοσμοκαλόγερο- άρθρου σου Χριστόφορε είναι η ουσία.
    Η συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.
    Έστω και λοβοτομημένων από την τηλεόραση και τα υπόλοιπα.
    Αν ήσαν ποιο κοντά στην εξουσία θα μύριζαν την απίστευτη μπόχα της…….!
    Κάθε τέσσερα χρονάκια- γεια σου Ορφέα Περίδη- δεν φτάνουν….
    Γιατί μετά πάμε στ «μπλα μπλα μπλα δημοκρατία, μπλα μπλα μπλα μας εκλέξανε» του Νιόνιου και μετά «στων κάλπηδων την μπόχα» του Μυτακίδη……..
    ..πάμε στα ορεινά, να ακούσουμε τα φύλλα να σαλεύουν και την βροχή να κτυπά στον τσίγκο, γιατί εδώ μόνο μηχανάκια και αυτοκίνητα σηματοδοτούν τον καταρρέοντα «πολιτισμό» μας………

  3. Παράθεμα: Ο Παπαδιαμάντης απομυθοποιεί τα Θεοφάνεια | Χριστόφορος Κάσδαγλης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s