Το βίωμα της κρίσης

Του Θανάση Μήνα

Ανώνυμοι χρεωκοπημένοι: Θα μπορούσε να διαβαστεί και ως χρονικό. Ο παιγνιώδης εξάλλου τίτλος του βιβλίου υποδηλώνει ευθύς εξαρχής ότι δεν πρόκειται για μια ακόμη μελέτη για την οικονομική κρίση. Το ξεκαθαρίζει εξάλλου κι ο ίδιος ο συγγραφέας, που επουδενί επικαλείται τα εύσημα του ειδικού, του οικονομικού επιστήμονα ή αναλυτή. Τουναντίον. Όπως και στα προηγούμενα συναφή βιβλία του (Το γαμώτο ενός αριστερού, Το γαμώτο ενός Παναθηναϊκού κλπ.), ο Κάσδαγλης επικαλείται πρώτα από όλα τη δημοσιογραφική του ιδιότητα και, εμμέσως, την οξυδέρκεια που του έχει χαρίσει η καθημερινή, στενή παρακολούθηση των πραγμάτων. Οι Ανώνυμοι χρεοκοπημένοι είναι, λοιπόν, ένα βιβλίο για το καθημερινό βίωμα της κρίσης, όπως το επεξεργάζεται με τη σκέψη του ένας προβληματισμένος άνθρωπος και, κυρίως, ένας ενεργός πολίτης. Γράφτηκε, όπως τονίζει και ο συγγραφέας, «προκειμένου να περιγράψει στο διεθνές κοινό τα βάσανα ενός λαού που κοιμήθηκε ένα βράδυ ανάμεσα στις τριάντα πλουσιότερες χώρες του κόσμου και το άλλο πρωί ξύπνησε ανάμεσα στους παρίες της Οικουμένης.»

Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε επτά διακριτά μέρη, που διαφέρουν στη θεματική τους∙ με τη σειρά τους, το καθένα αποτελείται από σύντομα, συνήθως δισέλιδα-τρισέλιδα κεφάλαια, που πραγματεύονται επιμέρους ζητήματα. Το πρώτο έχει τον τίτλο Το μανιφέστο ενός αγανακτισμένου και εξυπηρετεί τον ρόλο του προοιμίου για τα δύο επόμενα. Ο Κάσδαγλης εδώ στέκεται στην ελληνική ιδιαιτερότητα (όπως την προσδιόρισε ο Καστοριάδης), εξετάζει εν τάχει ορισμένες παθογένειες του ελληνικού συστήματος και αντιμετωπίζει με σκωπτικό ύφος εκείνες τις μεγαλομανίες («αρχαίο πνεύμα ολέθριο», Ολυμπιάδες κλπ.), που συνέτειναν στο να φτάσουμε εδώ που φτάσαμε. Υπάρχουν επίσης δύο επιμέρους κεφάλαια (Χημικός πόλεμος, Φράουλες και αίμα) που αντιπαραβάλλουν το αστυνομικό κράτος του τότε (χούντα) με τη δράση της αστυνομίας σήμερα.

Με τα δύο επόμενα μέρη, που τιτλοφορούνται Πρώτο πακέτο στήριξης: οι προτελευταίες μέρες της Πομπηίας και Δεύτερο πακέτο στήριξης: οι τελευταίες μέρες της Πομπηίας, μπαίνουμε στα βαθειά νερά. Εδώ είναι σαν να παρακολουθούμε μέρα με τη μέρα τα στάδια ξεσπάσματος της κρίσης, με όλες τις επιμέρους συνδηλώσεις της. Τα δύο πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια σ’ αυτές τις ενότητες είναι: Το σάουντρακ της κρίσης και το Οι υποσχέσεις δεν φορολογούνται, που αναφέρονται στην εκ των άνωθεν προσπάθεια κατασκευής για τον ελληνικό λαό μιας συλλογικής ενοχικότητας, μιας συλλογικής συνευθύνης, όπως εκφράστηκε αυτή μ’ εκείνο το θρασύ και ιταμό «μαζί τα φάγαμε»∙ τα κεφάλαια Πλέι-ρουμ και Το παιδί με το play station, που λοιδορούν τον νεποτισμό που νέμεται το πολιτικό μας σύστημα∙ και το εξόχως τιτλοφορημένο Samaras rock, που προφανώς μέμφεται τις απερίγραπτες πολιτικές παλινωδίες, μαζί και τους «υπερήφανους κομπασμούς», του Αντώνη Σαμαρά.

Το τέταρτο μέρος του βιβλίου είναι ίσως αυτό με το περισσότερο ψαχνό. Τιτλοφορείται Ω, Ευρώπη, και εν πολλοίς αναζητά τη θέση της Ελλάδας στο νέο ευρωπαϊκό σκηνικό. Σ’ αυτές τις σελίδες ο Κάσδαγλης υπερασπίζεται το ευρωπαϊκό κεκτημένο, παρόλες τις ανεπάρκειες της ευρωπαϊκής πολιτικής ενοποίησης. Θεωρεί, και παραθέτει επιχειρήματα περί αυτού, ότι η έξοδος από το ευρώ θα είχε ακόμα πιο ολέθριες συνέπειες. Με μια διαφορά: ο συγγραφέας δεν συντάσσεται μ’ αυτούς που υποστηρίζουν απλώς ότι πρέπει να παραμείνουμε στην Ε.Ε. με κάθε τίμημα. Αντίθετα, ο συγγραφέας υπογραμμίζει ότι πρέπει, όχι μόνο να παραμείνουμε, αλλά να παλέψουμε εντός της Ε.Ε., συντονίζοντας τον αγώνα μας με τον αγώνα των υπολοίπων λαών που πλήττονται και αναδεικνύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τα υπερ-εθνικά (και κατά συνέπεια συστημικά) χαρακτηριστικά της κρίσης.

Το πέμπτο μέρος δανείζεται τον τίτλο του από τους στίχους του Ελύτη (Αυτός ο κόσμος ο μικρός, ο μέγας) ασχολείται κυρίως με επιμέρους ζητήματα, από τις κινητοποιήσεις των ταξί (την περίοδο του συζητιόταν η πλήρης απελευθέρωση του επαγγέλματος, με τις όποιες καταστροφικές συνέπειες για την πόλη και το περιβάλλον, όπως σωστά επισημαίνει ο Κάσδαγλης) έως τις διάφορες θεωρίες συνομωσίας που εμφιλοχωρούν στην ημεδαπή και αναπαράγονται από τα media. Βρήκα λίγο παράταιρο το προτελευταίο μέρος του βιβλίου (Αφήστε με να σας δείξω τη δική μου Ελλάδα), που προσπαθεί να αναδείξει τα όποια πλεονεκτήματα διαθέτει η χώρα μας λόγω θέσης, περιβάλλοντος, κουλτούρας κλπ. Δεν υπονοώ ότι ο Κάσδαγλης έχει καταρτίσει εδώ έναν τουριστικό οδηγό, κάθε άλλο. Απλά, βρίσκω ότι η εν λόγω ενότητα δομικά δεν κολλάει με τις προηγούμενες με συνέπεια να διασπάται η συνοχή του κειμένου.

Στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου ο Κάσδαγλης καταθέτει τις εκτιμήσεις του για την Επόμενη μέρα.  Ο συγγραφέας, μεταξύ άλλων, θεωρεί αναγκαία την ύπαρξη ενός ριζοσπαστικού αντιμνημονιακού, πολιτικού σχηματισμού, ο οποίος θα είναι ικανός να διεκδικήσει την εξουσία. Αν διαβάζω σωστά, ο Κάσδαγλης υπαινίσσεται ότι θα επιθυμούσε αυτός ο σχηματισμός να έχει αριστερό πρόσημο, χωρίς όμως να θεωρεί αυτό το τελευταίο ως αναγκαία συνθήκη. Θα διαφωνήσω σ’ αυτό. Στους καιρούς που ζούμε, ο σχηματισμός αυτός, με τις όποιες διευρύνσεις του, δεν μπορεί παρά να έχει a priori αριστερό πρόσημο.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Εποχή» στις 18/11/2012

 

Advertisements

One response to “Το βίωμα της κρίσης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s