Οι «ανώνυμοι χρεοκοπημένοι» και το… χάος

chriskasd1354809336Μια συζήτηση με αφορμή ένα βιβλίο για μια κρίση, όχι μόνο οικονομική με τον συγγραφέα / δημοσιογράφο Χριστόφορο Κάσδαγλη.

Τον Χριστόφορο τον γνωρίζω από τα βιβλία του εδώ και χρόνια. Παλιότερα τον διάβαζα και στην Ελευθεροτυπία, αλλά τον είδα για πρώτη φορά στο 104 των εκδόσεων Καστανιώτη στην παρουσίαση του «σπλιτ!». Κατάφερα να τον γνωρίσω από κοντά πριν από λίγες εβδομάδες όταν στο ThePressProject οργανώσαμε «μια συζήτηση για τη δημοσιογραφία». Μιλήσαμε για πολλά και του ζήτησα να κάνουμε μια γραπτή συνέντευξη. Μου πρότεινε να μιλήσουμε από το Skype και μου φάνηκε μια πολύ καλή ιδέα.
TPP: Χριστόφορε, σε ευχαριστώ πολύ για το χρόνο σου. Καταρχάς θέλω να σου πω ότι μας άρεσε πολύ η ιδέα να κάνουμε αυτή τη συνέντευξη μέσω Skype.

XK: Κι εμένα μου άρεσε. Πάντα γράφω καλύτερα από ό,τι μιλάω.

TPP: Η αφορμή της συζήτησής είναι το τελευταίο σου βιβλίο οι «Ανώνυμοι Χρεοκοπημένοι» που έρχεται μετά από δύο βιβλία θυμού, «το γαμώτο ενός αριστερού» και το «γαμώτο ενός Παναθηναϊκού». Είναι και αυτό γεμάτο θυμό;

XK: Μετά από δύο βιβλία θυμού αυτό είναι ένα τρίτο βιβλίο ακόμα μεγαλύτερου θυμού. Ένα γαμώτο αυτή τη φορά, όχι για την Αριστερά, που αγαπώ, ούτε για τον Παναθηναϊκό, που επίσης αγαπώ αλλά για κάτι που τα περικλείει και τα δύο: την Ελλάδα της κρίσης!

TPP: Σε αυτό θα βρούμε το θυμό σου ή τον θυμό της κοινωνίας;

XK: Ελπίζω ότι σε μεγάλο βαθμό ταυτίζονται, αλλά και σ’ ένα άλλο επίπεδο ότι διαστέλλονται. Γράφεις ένα βιβλίο με την ελπίδα να εκφράσεις ένα συλλογικό πάθος. Αλλά γράφεις και για να πεις τα δικά σου, γιατί αν όλα όσα θα πεις είναι κοινοτοπίες ποιον θα ενδιαφέρουν; Κι έπειτα, θέλησα να δώσω τη δική μου προσωπική ματιά: μαζί με το θυμό και η ανατροπή του μέσω του χιούμορ, της ειρωνείας, του σαρκασμού. Πράγμα που μπορεί να δίνει και μια νότα αισιοδοξίας σ’ αυτό το κατηφορικό μονοπάτι που έχουμε πάρει όλοι μαζί.

TPP: Το βιβλίο σου λέγεται «Ανώνυμοι χρεοκοπημένοι». Στην καθημερινότητα μας όμως έχουμε βρεθεί με μια σειρά από «επώνυμους» χρεοκοπημένους. Μερικοί από αυτούς έχουν τηλεοπτικές εκπομπές

XK: Ναι, έχεις δίκιο. Όχι μόνο τηλεοπτικές εκπομπές, αλλά επίσης ηγετικές θέσεις σε τράπεζες, σε πολυεθνικούς και ντόπιους κολοσσούς, σε «πνευματικά» ιδρύματα. Αλλά υπάρχει ένα χάος που χωρίζει αυτούς τους δύο κόσμους χρεοκοπημένων. Σε μεγάλο βαθμό πρόκειται για χρεοκοπίες άλλης τάξεως. Στη χρεοκοπία των επώνυμων βλέπω περισσότερο μια χρεοκοπία αξιών, παρά την οικονομική χρεοκοπία. Και χαίρομαι πραγματικά που οι συνθήκες της κρίσης δημιουργούν ολοένα και περισσότερο αντισώματα στην επιρροή αυτών των παραγόντων στην κοινωνία. Στον θανάσιμο εναγκαλισμό τους, που κάποτε περνούσε μέσα από τη θεοποίηση μιας νόθας ανάπτυξης επενδυμένης με τη λάμψη του γκλάμουρ, ενώ σήμερα περνάει μέσα από την ενοχοποίηση της κοινωνίας και την κατήχησή της στις αρχές του πιο μαύρου φιλελευθερισμού. Η διαφορά είναι ότι σήμερα αυτή η προπαγάνδα, αυτή η διαδικασία κατασκευής συναίνεσης, ακριβέστερα, δεν περνάει πια. Το είδαμε με σαφήνεια στις προηγούμενες δύο εκλογικές αναμετρήσεις, και θα το βλέπουμε από ‘δω και πέρα όλο και πιο συχνά. Τα πράγματα είναι δύσκολα και θα εξακολουθήσουν έτσι για πολύν καιρό. Πρέπει να σου πω ότι αποστρέφομαι τον κάθε είδους δημόσιο λόγο που επιχειρεί να υπεραπλουστεύσει τα πράγματα και να προβάλει ψεύτικες ελπίδες και εύκολες λύσεις. Αντιθέτως, πιστεύω ότι θα χρειαστούν δύσκολοι αγώνες, θα απαιτηθεί να αναλάβουμε όλοι προσωπικά και συλλογικά ρίσκα για να βελτιώσουμε την κατάσταση. Απλώς σε τέτοιες περιστάσεις το να κάθεσαι να κλαις τη μοίρα σου είναι ό,τι χειρότερο. Χρειαζόμαστε και λίγο χαμόγελο, λίγο κέφι για να μπορέσουμε να τα βγάλουμε πέρα. Αν το καλοσκεφτείς, υπάρχει μια γνήσια κωμική φλέβα στα όσα μας συμβαίνουν όλον αυτό τον καιρό, ζούμε πρώτα-πρώτα την αυτογελοιοποίηση της εξουσίας.

TPP: Λένε ότι η ριζοσπαστικοποίηση της κοινωνίας θα φέρει χάος.

XK: Τι άλλο παρά χάος είναι όλο αυτό που ζούμε, η ανατροπή κάθε αποδεκτής συνθήκης, κάθε κατάκτησης που μέχρι τώρα εθεωρείτο αυτονόητη, κάθε σταθεράς που όριζε τη ζωή μας; Στις μέρες μας, ανατρέπεται ουσιαστικά για πρώτη φορά η ακλόνητη πεποίθηση που υπήρχε μετά τον πόλεμο, στην Ελλάδα αλλά και σε όλο το δυτικό κόσμο, ότι η πρόοδος και η ανάπτυξη είναι αναπότρεπτα και δεδομένα. Αυτό που συνέβη στη χώρα μας, και συμβαίνει κι αλλού, αυτή η απόλυτη απορρύθμιση, είναι ήδη ένα άκρως χαοτικό φαινόμενο. Με αυτό ως δεδομένο, νομίζω ότι οι αγώνες, όσο εξαρτάται από εμάς, πρέπει να γίνουν συντεταγμένα και όσο γίνεται πιο ομαλά και ειρηνικά. Πιστεύω ότι οι χαοτικές καταστάσεις ευνοούν μονάχα τις δυνάμεις του κεφαλαίου και, σε πολιτικό επίπεδο, τις ακραίες νεοφιλελεύθερες δυνάμεις – ακόμα και τις πιο ακροδεξιές ναζιστικές, που όχι τυχαία έρχονται τώρα στο προσκήνιο. Το φλερτ με το χάος και με την κουλτούρα της βίας είναι η μεγαλύτερη παγίδα στην οποία μπορεί να πέσει αυτή την περίοδο η Αριστερά.

TPP: Στο βιβλίο σου είναι έκδηλος ο σαρκασμός, κυρίως προς τους ευρωπαίους και τους ευρωπαϊστές.

XK: Ο σαρκασμός είναι, νομίζω, απαραίτητος ώστε να δικαιώνεται ο σαρκασμός εις βάρος των άλλων. Είναι απαραίτητος και για έναν άλλο λόγο: Ότι ανεξάρτητα από τις δυσκολίες που περνάνε αυτή την περίοδο οι σχέσεις μας με την Ευρώπη (αυτή η αντίφαση ανάμεσα στην ιδιότητα του εταίρου και του πιστωτή), παραμένω απόλυτα προσηλωμένος στην ευρωπαϊκή ιδέα. Ο απομονωτισμός δεν αποτελεί λύση για τη χώρα, πολύ δε περισσότερο δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση αριστερή πολιτική. Υπάρχει στο βιβλίο μια γραμμή αντίστασης προς τις πολιτικές της λιτότητας. Με μόνη τη διαφορά ότι υπάρχει επίσης η παραδοχή ότι ο τσαμπουκάς δεν φτάνει όταν μιλάμε για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Υπάρχει τέλος μια κατεύθυνση απόρριψης της ιδιώτευσης και στροφής προς τη συλλογικότητα και την αλληλεγγύη. Και. τέταρτον, υπάρχει (ελπίζω) μια κοσμοπολίτικη ματιά που έχει να κάνει με τον παγκόσμιο χαρακτήρα (αλλά και τα μέσα αντιμετώπισης) της κρίσης.

TPP: Ένα ακόμα χαρακτηριστικό συστατικό των «Ανώνυμων Χρεοκοπημένων» είναι οι διάσπαρτες σε όλο το βιβλίο μελαγχολικές εκμυστηρεύσεις από «Το Ημερολόγιο ενός Ανέργου». Πώς προέκυψε αυτό;

ΧΚ: Προέκυψε αυθόρμητα, μέσα στο κλίμα των ημερών. Πολλοί ξαφνιάστηκαν μ’ αυτά τα κομμάτια, γιατί δεν μοιάζουν με το ύφος του υπόλοιπου βιβλίου. Αλλά αυτό ήταν που μου τράβηξε το ενδιαφέρον, ο χαμηλών τόνων λόγος που έρχεται σε σύγκρουση με το χιουμοριστικό και κριτικό ύφος του υπόλοιπου βιβλίου. Ψάχνω να βρω τρόπο να συνεχίσω το ημερολόγιο με κάποιον τρόπο, να δοθεί η δυνατότητα σε άνεργους από όλη την Ελλάδα να αποκτήσουν ένα βήμα και να καταγράψουν οι ίδιοι τις δικές τους εμπειρίες, που φαντάζομαι ότι θα είναι μεταξύ τους πολύ όμοιες αλλά ταυτοχρόνως και πολύ διαφορετικές.

TPP: Τη δεκαετία του ’80 είχες στήσει κάτι ανάλογο με τη στήλη «Φαντάρε πού πας» στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, ως συνέχεια του βιβλίου «Απολύομαι και τρελαίνομαι», που ήταν το ημερολόγιο της δικής σου θητείας. Γιατί να μην κάνουμε κάτι ανάλογο σήμερα με το «Ημερολόγιο ενός ανέργου», εδώ στο ΤΡΡ;

ΧΚ: Το εννοείς αυτό που λες; Είσαι μέσα στην ιδέα; Γιατί σκεφτόμουν σοβαρά να σου το προτείνω!

TPP: Ναι φυσικά το εννοώ

XK: Ωραία, φύγαμε!
Και όντως φύγαμε… Αυτές τις ημέρες το συζητάμε στις λεπτομέρειες και σύντομα θα έχετε ένα ακόμα λόγο να επισκεφτείτε το ThePressProject.

info
Ο Χριστόφορος Κάσδαγλης γεννήθηκε το 1958. Έχει γράψει τα βιβλία Απολύομαι και τρελαίνομαι (1988), Επικίνδυνη ευρεσιτεχνία (1991), Σπλιτ! (2009), Η Αριστερά και ο κακός ο λύκος – Το γαμώτο ενός Αριστερού (2009), Το γαμώτο ενός παναθηναϊκού (2010), Ανώνυμοι χρεοκοπημένοι (2012). Έχει δουλέψει σε εφημερίδες, σε περιοδικά, στο ραδιόφωνο και στο ίντερνετ. Σπούδασε Οικονομικά στην ΑΣΟΕΕ. Είναι παντρεμένος και έχει δύο παιδιά. Ζει στην Αθήνα, δραπετεύει στα Τρίκαλα Κορινθίας και ονειρεύεται τα Απαλάχια Όρη.

Κώστας Εφήμερος

Δημοσιεύτηκε στο  http://www.thepressproject.gr/

Advertisements

4 responses to “Οι «ανώνυμοι χρεοκοπημένοι» και το… χάος

  1. Χριστόφορε,
    παρουσιάζεις το «χάος» με την τρέχουσα σημαντική.
    Ως κακό και απευκταίο δηλαδή.
    Σωστό, από την άποψη ότι έτσι το εννοούν οι συντριπτικά περισσότεροι συνάθρωποι.
    Όμως μετά τη δεκαετία του ’60 το «χάος» έχει καταγραφεί, αποδεδειγμένα πλέον, ως το «εκ των ών ουκ άνευ» «συστατικό» του πιό μικρού-μικρού-μικρού υποατομικού σωματίδιου έως και του «σύμπαντα κόσμου».
    Και το σπουδαιότερο: Δεν υπάρχει «παγκόσμια τάξη» χωρίς «χάος».
    Ή, αλλοιώς, η όποια «τάξη» δημιουργείται, υποστηρίζεται και επιβιώνει χάρη στο «χάος».
    Και …παραλλοιώς: Στην πραγματικότητα ΔΕΝ υπάρχει «τάξη» αλλά μόνον «χάος». «Τακτοποιημένο» μπορεί να φανεί κάτι μόνο αν παραλείψουμε, θεληματικά ή από αδυναμία παρατήρησης-καταγραφής, κάποιες λεπτομέρειες.
    Λεπτομέρειες όμως που μπορεί να δώσουν εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα από το αναμενόμενο ή επιθυμητό.
    Έτσι πρόκυψε η εκλαϊκευτική προσομοίωση με την πεταλούδα που πετώντας στο Πεκίνο, προκαλεί βροχή στο Παρίσι…

    Και βέβαια ακριβώς επειδή κάποιες «περιφρονήσιμες» (κατά το μικρό μας μυαλό…) λεπτομέρειες μπορεί να δώσουν εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα από το αναμενόμενο ή επιθυμητό, γιαυτό το «χάος» εξακολουθεί να θεωρείται «κακό και απευκταίο»…
    Την δική μας αδυναμία-ανικανότητα την φορτώνουμε εκεί…

    • Ναπολέοντά μου, στο θεωρητικό επίπεδο μια χαρά τα λες – να συμφωνήσουμε. Πολιτικά όμως, παραμένει το ερώτημα: Ποιος είναι ο δρόμος που οδηγεί πιο αποτελεσματικά στο σκοπό μας: Μια σκληρή αλλά πάντως ειρηνική διαδρομή με την ενεργό συμμετοχή του κόσμου, ή μια εκτός ελέγχου κατάσταση όπου θα κυριαρχήσει η λογική της δύναμης και της βίας; Σ’ αυτό το ερώτημα νομίζω ότι η Αριστερά πρέπει να απαντήσει με σαφήνεια, κερδίζοντας με το μέρος της την πλειοψηφία του ελληνικού λαού και την ιδεολογική ηγεμονία και αφήνοντας τον χιουλιγκανισμό και τους τσαμπουκάδες για τους άλλους.

      • Τό «χάος» δεν είναι ούτε …χουλιγκανικό, ούτε τσαμπουκαλήδικο…
        Απλά είναι η «συνθήκη» μέσα από την οποία εξελίσσεται («εξελίσσεται» με την ουδέτερη έννοια, όχι την καλλιεπική…) ο «σύμπας κόσμος».
        Στην πολιτική τώρα.
        Στην πραγματικότητα όσοι δημιουργούν «χάος» με την τρέχουσα έννοια (μπαχαλάκηδες, «αναρχικοί», «αντιεξουσιαστές» κλπ) καμμιά σχέση δεν έχουν με την εξέλιξη… Είμαι βέβαιος για το 99% όσων κατά καιρούς έχω κουβεντιάσει, ζωντανά ή ηλεκτρονικά.
        Άρα καθόλου δεν αναφερόμουνα σ’ αυτό.
        Όσο για την Αριστερά, αν δεν «ορθοτομήσει τον λόγον της αληθείας», αν δεν εφαρμόσει την αρχή του παντογράφου, αν δεν «διδάξει» τις μάζες με το παράδειγμά της… βράστα κι άστα.
        Περισσότερα την Κυριακή ή από βδομάδα.

        Υ.Γ.
        Μίλησα με τον Καλογερόπουλο. Μού είπε ότι θα σού τηλεφωνήσει για τα βιβλία. Σέ πήρε;
        Μού είπε ότι θα κανονίσει να τα παραλάβει κάποιος δικός του σε ταξείδι στην Αθήνα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s