«Εκ Πειραιώς» του Διονύση Χαριτόπουλου

b183740«Το παιδί θεωρούσε πάντα τα κορίτσια ό,τι ωραιότερο υπάρχει. Είναι όμορφες, απαλές, τρυφερές και απορούσε γιατί αυτά τα πλάσματα κάθονται να τις πηδάνε οι άντρες, δεν μπορούσε να καταλάβει τι βρίσκουν σε έναν ατσούμπαλο τριχωτό που προσπαθεί απεγνωσμένα να μπει ολόκληρος μέσα τους και ποτέ δεν τα καταφέρνει. […] Μάλλον χάρη μας κάνουν τα κορίτσια, εκεί κατέληξε…»

 

Το απόσπασμα είναι από το νέο βιβλίο του Διονύση Χαριτόπουλου «Εκ Πειραιώς», από τις Εκδόσεις Τόπος. Ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα που διαψεύδει το αξίωμα ότι ένας διαφημιστής δεν μπορεί να γίνει καλός συγγραφέας. Επιβεβαιώνει όμως το άλλο αξίωμα, ότι μπορεί να μην πολυσυμπαθείς κάποιον αλλά να ανακαλύπτεις ξαφνικά ότι γράφει καλά. Πάρα πολύ καλά, εν προκειμένω…

 

Όπως το λέει κι ο τίτλος του, πρόκειται για βιβλίο γνήσια πειραιώτικο – σέρτικο.

 

«Με τον καιρό το παιδί θα σταμπάρει τους πιο γνωστούς αλεπουδιάρηδες του Λιμανιού και θα μάθει να διαβάζει κάθε υπαίθρια παράσταση, να ξεχωρίζει τους μιλημένους από τους περίεργους στον κόσμο που μαζεύεται, να κόβει τη θέση των τσιλιαδόρων και τα νοήματα, τους κουβαρντάδες αβανταδόρους που ρίχνουν μαλάγρα για κορόιδα, ενθουσιάζονται, μπαίνουν στο παιχνίδι να παρασύρουν και τους υπόλοιπους, διακρίνει τα αρρωστάκια που ψάχνονται για τη δόση τους ή για κολλητήρι, χούφτωμα, μπανιστήρι, τις πούστρες και τους γερομπινέδες, τους επιδειξίες που κρύβονται στις γωνίες να την κάνουν «περιστέρι» σε γυναίκες και παιδιά …»

 

Ο συγγραφέας επιστρέφει στα τοπία των οκτώ του χρόνων κι από ’κει και μετά παλινδρομεί συνεχώς. Ανατέμνει την πόλη πόντο με πόντο, προβλήτα με προβλήτα, συνοικία με συνοικία, στέκι με στέκι, καβάντζα με καβάντζα, με ματιά αρχέγονη και αυστηρότητα δωρική. Μανιάτικα, Λιμάνι, Πλατεία Καραϊσκάκη, Λεμονάδικα, Δραπετσώνα, Αγιά-Σοφία, Ταμπούρια, Αμφιάλη, Κερατσίνι, Πέραμα, Κερατσίνι, Κοκκινιά, Άσπρα Χώματα, Καμίνια Κορυδαλλός.

Το παιδί που ήταν κάποτε ο συγγραφέας περιδιαβαίνει τις γειτονιές του παλιού Πειραιά και εκπαιδεύεται στα κόλπα μπαίνοντας μέσα σ’ όλα, αλλά κρατώντας και  κάποια απόσταση. Κι ο συγγραφέας που ήταν κάποτε παιδί ακτινογραφεί με επίμονη ματιά όλα τα μέρη που περπάτησε ή τις τρύπες όπου κατέφυγε, τις μπαρμουτιέρες, τα σφαιριστήρια, τα μπουρδέλα, τους παλιούς κινηματογράφους, τα μπουζουκομάγαζα και τα καμπαρέ. Μπάζει τον αναγνώστη στα δικαστήρια, στα θεάματα και στις κομπίνες του δρόμου, στα μυστικά του καφέ, του πιοτού, της τράπουλας και των ζαριών. Και, πάνω απ’ όλα, αποκαλύπτει με περίσσια αγάπη και θαυμασμό μια συνομοταξία γυναικών που είναι οι κυρίαρχες του παιχνιδιού, μακριά από τα κλισέ που έχουμε ακούσει, διαβάσει και αναπαραγάγει κατά κόρον. Τόση μαγκιά – και δεν ειρωνεύομαι.

Αν και αυτοβιογραφικό, το βιβλίο είναι γραμμένο σε ένα στοχαστικό αλλά ουδέτερο τρίτο πρόσωπο, το οποίο πάντως δεν κατορθώνει να καμουφλάρει έναν κάποιο ναρκισσισμό που συνήθως μέσα από το πρώτο πρόσωπο εκφράζεται.

 

«Θολωμένο από ούζα, μπίρες και από το μελανούρι του μαγαζιού που είχε κάτσει πλάι του, με τις πρώτες πενιές μπήκε απότομα στην πίστα σαν ξεγραμμένο: ‘Ίσως αύριο χτυπήσει πικραμένα / του θανάτου η καμπάνα και για μένα’, σαν να το εννοούσε ή σαν να το ’βλεπε να ’ρχεται. Οι άλλοι σβήστηκαν και μόνο η μουσική κουδούνιζε στο μυαλό του, τσάκιζε ταπεινά κεφάλι, σώμα, πόδια, χέρια στην κοφτή πενιά, στροβιλίστηκε δυο τρεις φορές να πετάξει, κάποιος φώναξε ‘γιασάν’ και, μόλις η μουσική σταμάτησε να το οδηγεί στα πατήματά της, έφυγε το ίδιο απότομα από την πίστα με το κεφάλι κάτω, σαν να έψαχνε τοίχο να κουτουλήσει, γύρισε στους δικούς του και είδε πάνω στο τραπέζι τα μπουκάλια μπίρα που του είχαν στείλει από άλλες παρέες, ύψωσε σοβαρό μια ιδέα το ποτήρι του προς το μέρος τους και ήπιε.»

Advertisements

11 responses to “«Εκ Πειραιώς» του Διονύση Χαριτόπουλου

  1. Τι ανακρίβεια ήταν αυτή;
    Στη διαφήμιση δούλευαν Καραγάτσης, Καμπανέλης, Πολίτης, Ποντίκας, κ.ά.
    Και έξω αναρίθμητοι διάσημοι σήμερα συγγραφείς.

    • Καλημέρα και χρόνια πολλά!

      Αξίωμα (το) ουσ. ανώτερη διοικητική θέση // (φιλοσοφ.) γενική πρόταση, αρχή αυταπόδεικτη ή αναπόδεικτη (Τεγόπουλος-Φυτράκης).

      Ευχαριστώ για την παρατήρηση, αλλά επρόκειτο μόνο για ένα παιχνίδι του λόγου που ήθελε να αποδώσει την ευχάριστη έκπληξή μου για την αξία του συγκεκριμένου συγγραφέα όπως εκδηλώθηκε σ’ αυτό το βιβλίο.

      • Αγαπητέ κύριε,
        η αξία του συγγραφέα δεν εκδηλώθηκε σ’αυτό το βιβλίο, στο ΕΚ ΠΕΙΡΑΙΩΣ δηλαδή, αλλά σε όλα όσα έχει καταθέσει μέχρι τώρα. Μέγιστο βιβλίο φυσικά το » Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων» ιστορική καταγραφή εξαιρετική, λεπτομερής, ντοκουμέντο κανονικό. Δεν είναι τυχαίο φυσικά που ο συγγραφέας εισέπραξε τις καλύτερες κριτικές κριτικών, ιστορικών, κλπ. Το αν ο κύριος Χαριτόπουλος ασχολήθηκε με τη διαφήμιση, είναι ένα τυχαίο γεγονός, μην το εμπλέκετε με το συγραφικό του έργο. Το ΕΚ ΠΕΙΡΑΙΩΣ είναι μια καταγραφή ζωής, μια εικοσαετία πλήρης του συγγραφέα και πολλών άλλων ομοίων του. Η έκπληξή σας τουλάχιστον ατυχής.

  2. Αγαπητή μου κυρία,

    δεν έχω λόγους να αντιδικήσω μαζί σας, αλλά το στοιχείο της έκπληξης είναι, ξέρετε, απολύτως υποκειμενικό. Εγώ εξεπλάγην, εσείς όχι – τίποτα το μεμπτό.
    Πάντως, ενώ το βιβλίο «Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων» το βρήκα άκρως ενδιαφέρον και κατατοπιστικό (και επίσης φορτισμένο με μια ένταση που ανταποκρινόταν και στα δικά μου αισθήματα), από λογοτεχνικής απόψεως νομίζω ότι υπολείπεται σημαντικά του «Εκ Πειραιώς». Από ‘κει και η ευχάριστη έκπληξή μου.
    Κατά τα άλλα, το «Εκ Πειραιώς» μου φάνηκε κάτι πολύ πιο σπουδαίο απ’ αυτό που εσείς μόλις περιγράψατε.

    • Αγαπητέ κύριε Κάσδαγλη,
      δεν αντιδικούμε, απόψεις ανταλάσσουμε, αντιδικούν μόνο οι «αδιάβαστοι» και από ότι φαίνεται και οι δυο δεν είμαστε. Μην συγκρίνετε ανόμοια πράγματα, άλλο ο » Άρης » και άλλο το Λιμάνι (πάντα με κεφαλαίο). Στον «αρχηγό των ατάκτων» ο συγγραφέας απλά αντικατέστησε τον Βελουχιώτη στη συνείδηση των Ελλήνων και στην Ιστορία, πράγμα που το ΚΚΕ δεν τόλμησε ποτέ να κάνει, με κάτι μισόλογα τον άφησε…μεταξεταστέο. Το » ΕΚ ΠΕΙΡΑΙΩΣ» είναι εικοσαετία γροθιά στο στομάχι, η ιστορία του Λιμανιού και πιο διεξοδικά της Ελλάδας ολόκληρης. Μια εικοσαετία που έζησε το «παιδί» που άλλοι χρειάζονται δέκα ζωές για να νιώσουν έστω κάτι.
      Όσο για το στοιχείο της έκπληξης, πάλι διαφωνώ μαζί σας, η έκπληξη υπάρχει μόνο σε…νεοφερμένους και νεοσύστατους συγγραφείς, σε δοκιμασμένους όπως ο Χαριτόπουλος η έκπληξη έχει άλλο όνομα, αποδοχή και καταξίσωση.
      Να’στε καλά, καλή πρωτοχρονιά.

  3. Διάβασα και εγώ το «Εκ Πειραιώς» παρόλο που ουδεμία σχέση έχω με τον Πειραιά. Βιβλίο χορταστικό, ουσιαστικό, με αυτή την αρχέγονη δωρικότητα που αναφέρθηκε παραπάνω. Ο συγγραφέας του μιλά απλά, βαθιά, αυθεντικά. Υπέροχες οι σελίδες όπου εξηγεί τι ήταν ο μάγκας και η διαφορά του από τον ρεμπέτη και πώς αυτοί οι τύποι ανθρώπων εξελίχθηκαν μέχρι τις μέρες μας. Συγκινητική και η διαφορετική ματιά του για τις ιερόδουλες και για την Τρούμπα γενικότερα, σχεδόν θέλεις να μπορούσες να γυρίσεις στο παρελθόν και να την επισκεφτείς! Πολύ ενδιαφέρον και ιστορικά, αφού μαθαίνεις πράγματα που δεν φανταζόσουν για τόσες και τόσες συνοικίες π.χ. ότι τι Πέραμα ήταν πευκοδάσος(!) όπου πήγαινε ο κόσμος για παραθερισμό πριν κοπεί το δάσος στην Κατοχή. Ή ότι στα Μανιάτικα η ανθρώπινη ζωή δεν σήμαινε τίποτα, ο συγγραφέας με απόλυτο ρεαλισμό αποφεύγει κάθε τάση ηρωοποίησης και ωραιοποίησης του παρελθόντος. Με δυο λόγια ο αναγνώστης καταλαβαίνει και κυρίως νιώθει τη μαγεία και την αξία του παλιού Πειραιά.

    • Διάβασα και εγώ το «Εκ Πειραιώς» παρόλο που ουδεμία σχέση έχω με τον Πειραιά. Βιβλίο χορταστικό, ουσιαστικό, με αυτή την αρχέγονη δωρικότητα που αναφέρθηκε παραπάνω. Ο συγγραφέας του μιλά απλά, βαθιά, αυθεντικά. Υπέροχες οι σελίδες όπου εξηγεί τι ήταν ο μάγκας και η διαφορά του από τον ρεμπέτη και πώς αυτοί οι τύποι ανθρώπων εξελίχθηκαν μέχρι τις μέρες μας. Συγκινητική και η διαφορετική ματιά του για τις ιερόδουλες και για την Τρούμπα γενικότερα, σχεδόν θέλεις να μπορούσες να γυρίσεις στο παρελθόν και να την επισκεφτείς! Πολύ ενδιαφέρον και ιστορικά, αφού μαθαίνεις πράγματα που δεν φανταζόσουν για τόσες και τόσες συνοικίες π.χ. ότι τι Πέραμα ήταν πευκοδάσος(!) όπου πήγαινε ο κόσμος για παραθερισμό πριν κοπεί το δάσος στην Κατοχή. Ή ότι στα Μανιάτικα η ανθρώπινη ζωή δεν σήμαινε τίποτα, ο συγγραφέας με απόλυτο ρεαλισμό αποφεύγει κάθε τάση ηρωοποίησης και ωραιοποίησης του παρελθόντος. Με δυο λόγια ο αναγνώστης καταλαβαίνει και κυρίως νιώθει τη μαγεία και την αξία του παλιού Πειραιά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s