Ο διευθυντής του Φεστιβάλ δεν είναι… chef de cabinet

 

IMG_2262-0

Ο Ζαν Φαμπρ κάηκε και αποσύρθηκε από τη σκηνή, αφήνοντας πίσω του αμφιλεγόμενες θεατρικές εικόνες, οι οποίες πιθανότατα τον αδικούν. Και μια πικρή γεύση στο στόμα, ότι και στραβός είν’ ο γυαλός και στραβά αρμενίζουμε – η οποία αδικεί εμάς.

 

 

Διάβασα με μεγάλη προσοχή την ανακοίνωση με την οποία ο υπουργός Πολιτισμού δημοσιοποιεί και σχολιάζει την παραίτηση του Ζαν Φαμπρ.

Αμετανόητος ο υπουργός, σαν να μην κατάλαβε τίποτα. Αλλά το θέμα, υπουργέ μου, δεν είναι να βγάλουμε το συμπέρασμα ότι έχουμε δίκιο – αυτό το ξέραμε και από πριν. Αν κάτι μπορούμε να ωφεληθούμε από όλη αυτή την παλιοϊστορία που μας ταλαιπώρησε και μας εξέθεσε με πολλούς τρόπους, εσωτερικά και διεθνώς,  και θέτει σε κίνδυνο τη φετινή πορεία του Φεστιβάλ, ίσως και όλου του υπουργείου Πολιτισμού, είναι να καταλάβουμε τι συνέβη και έπεσε ο ουρανός στο κεφάλι μας. Ίσως και τι συμβαίνει γενικότερα, καθώς η έκβαση της υπόθεσης Φαμπρ αποκαλύπτει πολύ περισσότερα από όσα εκ πρώτης όψεως φαίνονται.

Μια πρώτη παρατήρηση είναι ότι η επιλογή του κ. Φαμπρ για τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή του Φεστιβάλ αρχικά δεν προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις, παρά τα όσα είχαν προηγηθεί με την αποπομπή του Γιώργου Λούκου (ο οποίος ασφαλώς ανοίγει σαμπάνιες αυτές τις μέρες). Είναι δεδομένο ότι σ’ αυτό το επίπεδο παίζονται σημαντικά παιχνίδια εξουσίας. Εάν λοιπόν επρόκειτο απλώς για επαρχιωτισμό και ξενοφοβία, οι αντιδράσεις από την επιλογή, για πρώτη φορά, ενός ξένου στη θέση του επικεφαλής του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου θα είχε ξεσπάσει εξαρχής.

Αντιθέτως, η πιάτσα φαίνεται να ψάρωσε από την επιλογή του Ζαν Φαμπρ. Τον είδε ως μεγάλη φίρμα, ίσως και σαν εξωτικό πουλί. Πόσο μάλλον όταν εξαρχής κουβαλάει μαζί με το βιογραφικό του τον χαρακτηρισμό του προβοκάτορα.

Ο σάλος ξέσπασε με την παρουσίαση του συγκεκριμένου σχεδίου που παρουσίασε πανηγυρικά ο κ. Φαμπρ, παρουσία του υπουργού Πολιτισμού, κι ενώ είχε προηγηθεί επίσκεψή του και στον πρωθυπουργό.

Ο αντίλογος, βέβαια είναι ότι απλώς τους την είχαν στημένη στη γωνία. Ο υπαινιγμός είναι σαφής: Το ξέραμε, το περιμέναμε. Αλλά αν πράγματι το ξέρατε και το περιμένατε ότι σας την έχουν στημένη, τότε η ευθύνη για τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκε και παρουσιάστηκε η επόμενη μέρα του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου είναι ακόμα πιο καταλυτική.

Κάτι άλλο που μου προκάλεσε εντύπωση και δείχνει με τον πιο ανάγλυφο τρόπο την ουσία του θέματος, είναι πως ανακοινώθηκε ότι ο περφόρμερ Γιαν Φαμπρ δεν ήταν η πρώτη επιλογή του Αριστείδη Μπαλτά. Η πρώτη του επιλογή ήταν ο σκηνοθέτης Θεόδωρος Τερζόπουλος, ο οποίος αρνήθηκε τη θέση λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων.

Θα αντιμετωπίσω το όλο θέμα περισσότερο με πολιτικά παρά με καλλιτεχνικά κριτήρια, που δεν είναι άλλωστε το φόρτε μου. Ασφαλώς ο υπουργός Πολιτισμού και οι άνθρωποί του είναι καταλληλότεροι από μένα να μιλήσουν για το καλλιτεχνικό μέρος. Δεν είμαι σίγουρος ότι το ίδιο συμβαίνει και με το πολιτικό. Όπως και να ‘χει, κατόρθωσαν ένα θέμα καλλιτεχνικό να το μετατρέψουν σε άμεσα πολιτικό. Κι αυτό δεν το λες επίτευγμα.

Πάντως, αν βάλεις δίπλα δίπλα την υποψηφιότητα Τερζόπουλου και την υποψηφιότητα Φαμπρ, δεν θα βρεις και πολλές ομοιότητες. Και πολύ φοβάμαι ότι το ίδιο θα συμβεί και με τον διάδοχο του Φαμπρ. Οπότε, γεννάται ένα ερώτημα όσον αφορά τη μέθοδο και τα κριτήρια.

Θέλω να πω μ’ αυτό ότι η δουλειά είναι συγκεκριμένη. Δεν γίνεται να είναι εξίσου κατάλληλες γι’ αυτήν ετερόκλητες προσωπικότητες, αρκεί να έχουν καλό βιογραφικό. Με την προϋπόθεση ότι έχει χαραχτεί συγκεκριμένη πολιτική για το φεστιβάλ και έχουν τεθεί οι ανάλογοι στόχοι και τα ανάλογα κριτήρια.

Αυτό λοιπόν είναι το πρώτο κλειδί: Η απουσία πολιτικής. Πολύ περισσότερο η απουσία δημόσια διακηρυγμένης πολιτικής για το φεστιβάλ,  που να καταλήγει σε ποιοτικούς και ποσοτικούς στόχους. Και επομένως, και στα ανάλογα κριτήρια για τον καλλιτεχνικό διευθυντή. Προσοχή, στα κριτήρια, όχι στο πρόσωπο του διευθυντή. Άλλο το ένα κι άλλο το άλλο. Πρώτα ορίζεις τα κριτήρια, μετά φτιάχνεις μια λίστα και μετά επιλέγεις – ει δυνατό με κάποιο ανοιχτό διαγωνισμό.

Το δεύτερο κλειδί είναι η μέθοδος. Δεν ξέρουμε ποια μέθοδο ακολούθησε ο Αριστείδης Μπαλτάς για να καταλήξει στην επιλογή Τερζόπουλου, πολύ δε περισσότερο για να καταλήξει στην επιλογή Φαμπρ. Καθόταν και κάπνιζε και αναλογιζόταν ποιος είναι ο καταλληλότερος για τη θέση; Αναπολούσε παραστάσεις που έχει παρακολουθήσει; Συζητούσε με κάποιους συνεργάτες του, γνώστες του αντικειμένου; Και αν συζητούσαν, με ποια διαδικασία το έκαναν; Έριχνε ο καθένας τους μια ιδέα στο τραπέζι; Έκαναν μπρέιν στόρμινγκ; Έπαιζαν την κολοκυθιά με ονόματα; Γιατί να είναι ο Φαμπρ και να μην είναι ο Τερζόπουλος;

Το τρίτο κλειδί αφορά τις διαδικασίες. Ό,τι σχετικό έχει ανακοινωθεί αναφέρεται με τα λόγια «ο υπουργός επέλεξε». Η εικόνα παραπέμπει στη δημόσια συζήτηση που μας απασχολούσε προ μηνών σε σχέση με τους περίφημους chef de cabinet.

Υπενθυμίζω ότι όταν η κυβέρνηση κατηγορήθηκε ότι διαλέγει συγγενείς και φίλους για διάφορες θέσεις συμβούλων, η απάντηση ήταν μα, εδώ δεν πρόκειται για θέσεις στελεχών του δημοσίου, εδώ πρόκειται για μετακλητούς, για πρόσωπα εμπιστοσύνης που επιλέγονται με υποκειμενικά κριτήρια. Ε, κάπως έτσι εμφανίζεται να λειτούργησε ο υπουργός και στην περίπτωση του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου. Λες και αναζητούσε έναν ακόμα μετακλητό υπάλληλο για το υπουργείο του. Πέραν όμως του ότι και στην περίπτωση των chef de cabinet, πεποίθησή μου είναι ότι η διαδικασία δεν είναι σωστή και ότι πρέπει να υπάρχουν κριτήρια, στόχοι και κάποια διαδικασία που να εξασφαλίζει ότι έχει επιλεγεί ο κατάλληλος για τη  δουλειά, η θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή του Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται όπως η θέση οποιουδήποτε παρατρεχάμενου σε υπουργικό γραφείο. Αλλιώς δεν θα είχε εκτεθεί ο ίδιος ο πρωθυπουργός με την υποστήριξη της υποψηφιότητας Φαμπρ.

Αλλά όσο σημαντικό κι αν είναι το φεστιβάλ, αυτό που πρέπει να θυμόμαστε είναι πως όλη αυτή η περιπέτεια δεν ήταν απλώς ένα τυχαίο γεγονός ή ένα λάθος, δεν ήταν καν αποτέλεσμα αλαζονείας και αυτάρκειας μόνο. Ήταν άλλο ένα σύμπτωμα απουσίας πολιτικής, αλλά και αξιόπιστων διαδικασιών. Μία ακόμα απόδειξη ότι δεν είναι μονάχα η οικονομική ανέχεια και τα μνημόνια που μας ταλανίζουν. Πίσω από όλ’ αυτά υπάρχει ένα βαθύτερο έλλειμμα, που φρενάρει τη χώρα και απογοητεύει.

 

Advertisements

7 responses to “Ο διευθυντής του Φεστιβάλ δεν είναι… chef de cabinet

  1. Αν γνώριζες αγαπητέ μου το παγκόσμιο θέατρο τότε θα γνώριζες ότι ο Τερζόπουλος και ο Φαμπρ εχουν το εξής κοινό και οι δύο έχουν κατακτήσει μια θέση στην Ιστορία του παγκόσμιου θεάτρου. Και όπως δήλωσε τόσο ο υπουργός πολιτισμού όσο και ο Φαμπρ η ιδέα ήταν να κληθούν οι Έλληνες καλλιτέχνες να γίνουν πιο εξωστρεφείς και επιτέλους να επικοινωνήσει αυτή η δύσμοιρη ελληνική τέχνη με το διεθνές τώρα που η χώρα λόγο της κατάστασης της παρουσιάζει καλλιτεχνικό ενδιαφέρον. .. Για μπίζνες όπως καταλαβαίνεις μιλάμε και πάλι ,αλλά για τις μπίζνες που χρόνια παρακαλούν να συμβούν οι Έλληνες καλλιτέχνες, έλα μου όμως που οι καλλιτέχνες της χώρας λιμοκτονούν αυτόν τον καιρο και προτίμησαν το άμεσο χρήμα από τις μελλοντικές υποσχέσεις.

    • Δεν αμφισβήτησα καθόλου τη θέση του Φαμπρ στην παγκόσμια θεατρική σκηνή. Αν βάλεις όμως δίπλα δίπλα τα βιογραφικά τους, όπως έκανα εγώ για να γράψω το άρθρο, θα δεις αμέσως τις διαφορές. Δε λέω ότι ο ένας είναι καλύτερος ή ο άλλος χειρότερος, δεν ξέρω καν αν υπάρχει τέτοιο πράγμα και προσωπικά όντως δεν έχω τις απαρίτητες γνώσεις για να κρίνω. Οι διαφορές όμως είναι εκεί, εξ ου και η πρόταση Φαμπρ, εξαιτίας της οποίας τελικά κρίθηκε (η υποψηφιότητά του, όχι η καλλιτεχνική του επίδοση) από την κοινή γνώμη.

      • Μάλλον δεν έγινα κατανοητός ,ο Φαμπρ και ο Τερζόπουλος διακινούν τις παραστάσεις τους σε ολόκληρο τον πλανήτη. ,κοινώς γνωρίζουν την παγκόσμια αγορά και τους γνωρίζει .Η κοινή γνώμη παλι (και προφανώς μιλάμε για την ελληνικη κοινη γνωμη )ζυμωμένη μέσα σε έναν εθνικό παροξυσμό τα τελευταία έτη ( δικαιολογημένα ), είναι έτοιμη να δει ως αποικιοκράτη ακόμα και τον Τερζόπουλο σε περίπτωση που έφερνε ένα πρόγραμμα με ελάχιστες ελληνικές συμμετοχές.

  2. Συμφωνώ. Είσαι σε φόρμα. Υπάρχει βέβαια και η πλευρά πώς τον τσαλάκωσαν τον Βέλγο όσοι ήθελαν να τσαλακώσουν άλλους…. 

    • Το αστείο είναι …. πρόσεξε με σου δίνω θέμα για το επόμενο σου άρθρο … Ότι αν ισχύει η φήμη που θέλει τον Θοδωρόπουλο να παίρνει την σκυτάλη …. χαχα … πρόσεξε με , δεν μιλάει καν Αγγλικά , με το ζόρι καταλαβαίνει τα βασικά. Αυτή την σύγκριση, μάλιστα, θα θελα να την διαβάσω, μου λέει περισσότερα .

      • Δεν καταλαβαίνω ποιο ακριβώς είναι το σημείο της διαφωνίας. Η δική μου κεντρική ιδέα δεν έχει να κάνει με την καλλιτεχνική αξία και τις διασυνδέσεις του Φαμπρ.
        Έχει να κάνει με την όλη λογική με την οποία παίρνονται οι αποφάσεις. Βεβαίως, η πρόταση του Φαμπρ ήταν υπονομευμένη εξαρχής. Το βελγικό κόνσεπτ δεν ήταν δυνατόν να γοητεύσει. Ούτε η άποψη ότι «δεν έχω ιδέα για τη χώρα σας». Ούτε βέβαια και η τετριμμένη έμπνευση με την εθνική Βελγίου.
        Όσο για ένα πρόγραμμα με ελάχιστες ελληνικές συμμετοχές, όποιος και να το φέρει, δεν καταλαβαίνω καν τη σκοπιμότητά του. Όπως, φυσικά, δεν θα καταλάβαινα -κατά μείζονα λόγο- τη σκοπιμότητα ενός εσωστρεφούς ελληνοκεντρικού προγράμματος.
        Τώρα, για τον διάδοχο του Φαμπρ λογικά έχεις δίκιο, όποιος και να ‘ναι. Ίδιες λογικές και διαδικασίες είναι επόμενο να παραγάγουν παρόμοια αποτελέσματα. Και τώρα είναι και ο χρόνος που πιέζει, όπως επίσης και το βάρος της πρώτης αποτυχίας…

    • Γεια σου Θανάση.
      Μα, αυτά που λες είναι δεδομένα.
      Το θέμα είναι εσύ τι κάνεις. Πόσο αφελής και ανυποψίαστος μπορεί να είσαι. Πόσο αυτάρκης και αλαζονικός. Πόσο λίγος, από πολιτική άποψη. Και πόσο μακριά από πολιτικές, δομές και διαδικασίες που ονειρευτήκαμε.
      Και πρόσεξέ με, φυσικά η συζήτηση δεν αφορά κυρίως το φεστιβάλ, αφορά όλα τα άλλα ανάλογα φαινόμενα. και είναι πολλά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s